الشيخ حسين المظاهري
95
عصاره دين (فارسى)
احكام جُعاله مسأله 363 جُعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براى او انجام مىدهند مال معينى بدهد . مثلًا بگويد هر كس ماشين مرا پيدا كرد ، ده هزار تومان به او مىدهم و اگر كسى آن ماشين را پيدا كرد ، حتماً بايد ده هزار تومان را بپردازد . مسأله 364 جعاله بايد غرض عقلايى داشته باشد و براى كار حرام نيز نباشد . پس اگر كسى بگويد هر كس شراب بخورد ، يا در شب به جاى تاريكى برود ، يا سه كيلو آب بخورد ، ده هزار تومان به او مىدهم ، عقد منعقد نمىشود و جعاله صحيح نيست . و اگر كسى آن كار حرام يا غير عقلانى را انجام داد ، استحقاق دريافت مبلغ را پيدا نمىكند . مسأله 365 جاعل بايد بالغ و عاقل و داراى مالى باشد كه بتواند در آن تصرّف كند . بنابراين افراد نابالغ و سفيه و كسانى كه مال ندارند يا محجور در اموالند ، نمىتوانند جعاله كنند . ولى اگر جاعل ، شرايط عقد را داشته باشد و عامل با وجود عدم برخوردارى از شرايط جعاله ، بتواند آنچه جاعل خواسته است را براى او به دست آورد ، مثلًا گمشدهء او را پيدا كند ، جاعل بايد پول يا مالى كه قرار گذاشته است را به او بپردازد . هرچند عامل ، بچّه يا سفيه يا محجور باشد . مسأله 366 جعاله عقد جايز است و جاعل و عامل مىتوانند عقد را فسخ كنند . امّا اگر جاعل در حالى عقد را فسخ كند كه عامل مقدارى از كار را انجام داده است ، بايد براى او جبران كند .